بلكه سبب اصلى اين اعمال را شخص عامل بايد در قواى مكنونهء وجود و اسرار نهفتهء خلقت خود بجويد و آنچه خود دارد از بيگانه تمنّا نكند . بارى دربارهء علوم غريبه از اعداد و طلسمات و ادعيه و اوراد و احكام نجوم و امثال آن مانند ساير مسائل علمى و اعتقادى افراط و تفريط شده است ، بعضى پايهء اين علوم را تا جايى بالا برده‌اند كه دست تصوّر و تصديق هيچ عاقلى بدان نمىرسد - و برخى بر عكس چندان در اين راه پاى انكار فشرده و در بطلان اين علوم مبالغه كرده‌اند كه شايستهء انصاف و مناسب مقام محقّقان كنجكاو نيست . ثانيا شيخ بزرگوار ما بر خلاف آنچه غالب توهّم كرده‌اند از جمله

--> مربّعى را مثلا با رعايت آداب و مقررات پر كنى جسدى براى تعلّق روح علوى بدان وجود ميگيرد كه آن را موكل لوح ميگويند و در اثر اين تعلق آثار عجيب غيبى ظاهر ميگردد . بعضى ميگويند كه ارواح مخلوق عالم اظله‌اند كه داراى صور مقدارى و مواد دهرى ميباشند از طبايع برزخيهء جوهريه تركيب يافته و از مواد زمانى و اعراض جسمانى شهاديّه پيراسته . اينان اجسام لطيف مثاليه‌اند كه در عالم مثال مسكن دارند يك دسته ارواح علوى كه آنها را ملائكه گويند و يك دسته ارواح سفلى كه شياطين ناميده شوند - يك دسته مظهر رحمت باشند و يك دسته مظهر غضب ، و هر دو آلات و اسباب اجراء قدرت كاملهء الهيه باشند . - و ملائكه چهار نوع‌اند كه بعناصر اربعه و طبايع چهارگانه تعلق دارند . آثار مزاجى و غير مزاجى كه بتوسط طلسمات و ادعيه و اوراد و امثال آن در اين عالم ظاهر مىشود همه از تاثير ارواح مثاليه است . و همان طورى كه معالجهء مرض از طريق ادويه ممكن است از طريق دعا و رقيه و عوذه نيز امكان دارد بلكه طريق دوم اسهل و هموارتر است انتهى ملخصا - خواننده خود مىبيند كه تصديق و تصور اين مقدمات بمراتب مشكل‌تر از خود ذى المقدمه است . نگارنده خواستم نمونهء كلمات علماى فن را نقل كرده باشم و گر نه قوهء فهم عادى از درك اين رموز عاجز است و اللّه العالم .